Annual trends and risk factors of late presentation of HIV at 19 referral hospitals in Indonesia: findings from the INA-PROACTIVE cohort

Arlinda, Dona and Yunihastuti, Evy and Indrati, Agnes Rengga and Merati, Tuti Parwati and Papot, Emmanuelle and Cromer, Deborah and Diana, Aly and Naysilla, Adhella Menur and Dewantara, Riza Danu and Susanto, Nugroho Harry and Lukman, Nurhayati and Pranata, Wayan Adi and Kosasih, Herman and Lokida, Dewi and Karyana, Muhammad and Hartono, Teguh Sarry and Kosa, Gede Rai and Theresia, Deborah and Savitri, Dwiana and Nugroho, Dwi Kurniawan and Eppy, Eppy and Utama, Made Susila and Jamil, Kurnia Fitri and Toruan, Ivan Lumban and Samosir, Nelly Elfrida and Katu, Sudirman and Farhanah, Nur and Wahyunie, Sri and Rusli, Musofa and Swastika, Widya Amalia and Wullur, Willy Anthony Ignatius and Subronto, Yanri Wijayanti and Jason Liang, C. and Ridzon, Renee and Chen, Ray Y. and Neal, Aaron T. and Wisaksana, Rudi and Alam, Anggraini and Nurmawati, Syndi and Chairunnisa, Nurul Hidayah and Dwi, Octavia Kartika and Djauhari, Hofiya and Sunarko, Sigit and Merati, Tuti Parwati and Somia, Ketut Agus and Utama, Made Susila and Dian Sukmawati, Ni Made Dewi and Gayatri, Anak Agung Yuli and Wati, Ketut Dewi Kumara and Lestari, Anak Agung Wiradewi and Fatmawati, Ni Nengah Dwi and Ariastuti, Ni Luh Putu and Satriawati, Ni Putu and Lestari, Ni Ketut and Jumanti, Ni Wayan Desi and Setiani, Ni Nyoman and Purinawa, Gede and Artini, Desak Putra and Sutarni, Ni Nyoman Seri and Kurniati, Nia and Kumalawati, July and Harinda, Fadlika and Putri, Tiara Kumala and Madyaningati and Chasanah, Wusthi Ali and Amin, Desrinawati Muhammad and Rusli, Adria and Mardiyah, Nisrina Fatin and Reskianingsih, Ayu and Hindawati, Evi and Fitriani and Pelupessy, Ninny Meutia and Munawir and Nurulita, Asvin and Ayu, Dhiny Reskita and Bakri, Rizky Auliah and Hardiansyah, Muhammad Fiqhi and Sriyanti, Dewi and Kartini and Nurdin, Nasruh and Tessyoja, Andi and Sofro, Muchlis Achsan Udji and Arkhaesi, Nahwa and Rahayu, Muji and Adlina, Rohedy and Erni and Wahyuningtias, Trie and Kusumo, Bayu Sampurmantoro and Ngatno and Hadi, Usman and Puspitasari, Dwiyanti and Fitriah, Munawaroh and Arfijanto, Muhammad Vitanata and Bramantono and Rusli, Musofa and Adeline, Myrna Evanda and Rosyiidah, Rifaaah and Misutarno and Bahar, Yuanita and Wahyuni, Diah and Nirwati, Hera and Laksanawati, Ida Safitri and Intansari, Umi Solekhah and Linda, Vitia Ajeng Nur and Kusumaningtyas, Diajeng Gayatri and Binzanah, Siti and Oktabriana, Linda and Agustin, Heidy and Mahfuzh, Fauzi and Sari, Dewi Yennita and Martiwi, Titin Dani and Sari, Putri Permata and Indoin, Ariesta Putra and Susetianingsih and Mulyani, Tri and Kembaren, Tambar and Evalina, Rita and Siregar, Cicimei Putri and Harahap, Iramaya Oktariana and Siahaan, Junita and Ginting, Ennyke Karolina and Marpaung, Melpinna Fretty and Kosa, Gede Rai and Hayuningsih, Chakrawati and Budiman, Arif and Danastri, Cintya Naya and Hendarsin, Ivana Yulian and Chotimah, Husnul and Herawati, Evi and Suyono and Nur Cahyawati, Wiwit Agung Sri and Rahmawati and Kisworini, Priyanti and Septiana, Regina and Puteri, Rizka Dwi and Rahimah, Lutfia and Astuti, Silvia Rahmi and Utami, Irma Meilyana Fajar and Setiawati and Danudirgo, Emon Winardi and Yohmi, Elizabeth and Tandraeliene, Janice and Prihsetyati, Cicilia Ina and Lili and Norosingomurti, Danang Legowo and Wullur, Willy Anthony Iqnatius and Asnil, Nisa Trini and Tanzil, Francisca Lianiwati and Hardoni, Glegery Putri and Wullur, Winny Wangun Lestari and Mutamimah and Sulastri, Diana and Sitorus, Friska and Gunawan, Carta A. and Ang, Sunarto and Hendra and Agustyana, Andini and Prasetya, Edwin and Palondongan, Monika Lestari and Heniastuti and Mukano, Nursiah and Achmaddany, Ady and Jamil, Kurnia Fitri and Safri, Mulya and Mutiawati, Vivi Keumala and Azhar, Muhammad Abrar and Novita, Ika and Muslim and Husna, Nurul and Firbria, Ella and Arfajah and Nugroho, Muchamad Budi and Halim, Handoko and Susanti, Wiwi Endang and Vebrina, Redha and Rahmawati, Ike and Herlina and Sudaryanto and Suyanti, Emy and Darmaja, Made Gede and Purwaningsih, Immaculata and Sembiring, Justina and Yanti, Nur and Emma, Nani and Sunarti and Ayer, Martha Magdalena and Purnama, Asep and Nara, Mario Bernardinus Realino and Nugroho, Dwi Kurniawan and Sari, Putri Nur Indah and Riawan, Ulul Azmiyah and Mathilde, Fransiska and Koli, Kurniawati Handayani and Tolok, Stefani Marwah and Yuanti, Maria Yupina and Kosasih, Herman and Diana, Aly and Anwary Junior, Chandra Ilham El and Butarbutar, Deni Pepy Rentina and Rusman, Eka Windari and Bang, Lois Eirene and Siahaan, Meity and Setiyaningrum, Melinda and Ariqa, Nada and Susanto, Nugroho Harry and Hanum, Nur Latifah and Lukman, Nurhayati and Mukti, Restu Amalia and Sari, Rizki Amalia and Saraswati, Tiya and Agusta, Virtania Meirina and Wulan, Wahyu Nawang and Chen, Ray Y. and Neal, Aaron T. and Ridzon, Renee and Lau, Chuen-Yen and Grue, Louis and Perodin, Jacqueline and Watkins, Katie (2026) Annual trends and risk factors of late presentation of HIV at 19 referral hospitals in Indonesia: findings from the INA-PROACTIVE cohort. The Lancet Regional Health - Southeast Asia, 46.

[img] Text
Annual trends and risk factors of late.pdf
Restricted to Registered users only

Download (1MB) | Request a copy
Official URL: https://www.scopus.com/pages/publications/10503192...

Abstract

Background People living with HIV (PLWH) presenting with advanced HIV have worse outcomes than those diagnosed earlier. The proportion of PLWH in Indonesia who are late presenters is unknown but likely high. Identifying factors associated with late presentation is key to earlier diagnosis and intervention. Methods Adult PLWH were enrolled at 19 centers across Indonesia (2018-2020) in the INA-PROACTIVE observational cohort study. Late presentation was defined as having a CD4+ count <350 cells/μl within 3 months of diagnosis. Risk factors were assessed using multivariable logistic regression. Findings Among 3201 eligible participants, 2790 (87·2) were late presenters. High proportion of late presenters was observed from 2015 to 2019 (83·3â-89·8). Characteristics associated with late presentation included age 30 39 (aOR = 1·47, 95 CI: 1·15â 1·90) or age â ¥40 (aOR = 1·71, 95 CI: 1·21â-2·46) vs. age 18â-29; male sex (aOR = 2·93, 95 CI: 2·07â-4·24); diagnosis in â-¤2015 (aOR = 1·45, 95 CI: 1·12â-1·89); and diagnosis through Provider-Initiated Testing and Counseling (aOR = 2·38, 95 CI: 1·86â-3·04) vs. Voluntary Counseling and Testing (VCT). Suspected MSM transmission was associated with lower odds of late presentation (aOR = 0·57, 95 CI: 0·39â-0·82) compared to heterosexual transmission. Interpretation Late presentation remains highly prevalent in Indonesia. Expanded efforts are needed to promote testing among those at risk. Targeted interventions for older adults, men, and non-MSM populations, alongside VCT and MSM-focused programs, may help reduce late HIV diagnosis and improve early management. Funding This project has been funded in whole or in part with Federal funds from the National Institute of Allergy and Infectious Diseases, National Institutes of Health , under contract No. 75N91019D00024 Task orders 75N91020F00004, 75N91020F000012. © 2026 The Author(s).

Item Type: Article
Additional Information: Cited by: 0; All Open Access; Gold Open Access; Green Open Access
Uncontrolled Keywords: Late presentation; HIV; Indonesia; Cohort
Subjects: R Medicine > RC Internal medicine > RC31-1245 Internal medicine
Divisions: Artikel Ilmiah > SCOPUS INDEXED JOURNAL
Creators:
CreatorsNIM
Arlinda, DonaUNSPECIFIED
Yunihastuti, EvyUNSPECIFIED
Indrati, Agnes RenggaUNSPECIFIED
Merati, Tuti ParwatiUNSPECIFIED
Papot, EmmanuelleUNSPECIFIED
Cromer, DeborahUNSPECIFIED
Diana, AlyUNSPECIFIED
Naysilla, Adhella MenurUNSPECIFIED
Dewantara, Riza DanuUNSPECIFIED
Susanto, Nugroho HarryUNSPECIFIED
Lukman, NurhayatiUNSPECIFIED
Pranata, Wayan AdiUNSPECIFIED
Kosasih, HermanUNSPECIFIED
Lokida, DewiUNSPECIFIED
Karyana, MuhammadUNSPECIFIED
Hartono, Teguh SarryUNSPECIFIED
Kosa, Gede RaiUNSPECIFIED
Theresia, DeborahUNSPECIFIED
Savitri, DwianaUNSPECIFIED
Nugroho, Dwi KurniawanUNSPECIFIED
Eppy, EppyUNSPECIFIED
Utama, Made SusilaUNSPECIFIED
Jamil, Kurnia FitriUNSPECIFIED
Toruan, Ivan LumbanUNSPECIFIED
Samosir, Nelly ElfridaUNSPECIFIED
Katu, SudirmanUNSPECIFIED
Farhanah, NurUNSPECIFIED
Wahyunie, SriUNSPECIFIED
Rusli, MusofaUNSPECIFIED
Swastika, Widya AmaliaUNSPECIFIED
Wullur, Willy Anthony IgnatiusUNSPECIFIED
Subronto, Yanri WijayantiUNSPECIFIED
Jason Liang, C.UNSPECIFIED
Ridzon, ReneeUNSPECIFIED
Chen, Ray Y.UNSPECIFIED
Neal, Aaron T.UNSPECIFIED
Wisaksana, RudiUNSPECIFIED
Alam, AnggrainiUNSPECIFIED
Nurmawati, SyndiUNSPECIFIED
Chairunnisa, Nurul HidayahUNSPECIFIED
Dwi, Octavia KartikaUNSPECIFIED
Djauhari, HofiyaUNSPECIFIED
Sunarko, SigitUNSPECIFIED
Merati, Tuti ParwatiUNSPECIFIED
Somia, Ketut AgusUNSPECIFIED
Utama, Made SusilaUNSPECIFIED
Dian Sukmawati, Ni Made DewiUNSPECIFIED
Gayatri, Anak Agung YuliUNSPECIFIED
Wati, Ketut Dewi KumaraUNSPECIFIED
Lestari, Anak Agung WiradewiUNSPECIFIED
Fatmawati, Ni Nengah DwiUNSPECIFIED
Ariastuti, Ni Luh PutuUNSPECIFIED
Satriawati, Ni PutuUNSPECIFIED
Lestari, Ni KetutUNSPECIFIED
Jumanti, Ni Wayan DesiUNSPECIFIED
Setiani, Ni NyomanUNSPECIFIED
Purinawa, GedeUNSPECIFIED
Artini, Desak PutraUNSPECIFIED
Sutarni, Ni Nyoman SeriUNSPECIFIED
Kurniati, NiaUNSPECIFIED
Kumalawati, JulyUNSPECIFIED
Harinda, FadlikaUNSPECIFIED
Putri, Tiara KumalaUNSPECIFIED
MadyaningatiUNSPECIFIED
Chasanah, Wusthi AliUNSPECIFIED
Amin, Desrinawati MuhammadUNSPECIFIED
Rusli, AdriaUNSPECIFIED
Mardiyah, Nisrina FatinUNSPECIFIED
Reskianingsih, AyuUNSPECIFIED
Hindawati, EviUNSPECIFIED
FitrianiUNSPECIFIED
Pelupessy, Ninny MeutiaUNSPECIFIED
MunawirUNSPECIFIED
Nurulita, AsvinUNSPECIFIED
Ayu, Dhiny ReskitaUNSPECIFIED
Bakri, Rizky AuliahUNSPECIFIED
Hardiansyah, Muhammad FiqhiUNSPECIFIED
Sriyanti, DewiUNSPECIFIED
KartiniUNSPECIFIED
Nurdin, NasruhUNSPECIFIED
Tessyoja, AndiUNSPECIFIED
Sofro, Muchlis Achsan UdjiUNSPECIFIED
Arkhaesi, NahwaUNSPECIFIED
Rahayu, MujiUNSPECIFIED
Adlina, RohedyUNSPECIFIED
ErniUNSPECIFIED
Wahyuningtias, TrieUNSPECIFIED
Kusumo, Bayu SampurmantoroUNSPECIFIED
NgatnoUNSPECIFIED
Hadi, UsmanUNSPECIFIED
Puspitasari, DwiyantiUNSPECIFIED
Fitriah, MunawarohUNSPECIFIED
Arfijanto, Muhammad VitanataUNSPECIFIED
BramantonoUNSPECIFIED
Rusli, MusofaUNSPECIFIED
Adeline, Myrna EvandaUNSPECIFIED
Rosyiidah, RifaaahUNSPECIFIED
MisutarnoUNSPECIFIED
Bahar, YuanitaUNSPECIFIED
Wahyuni, DiahUNSPECIFIED
Nirwati, HeraUNSPECIFIED
Laksanawati, Ida SafitriUNSPECIFIED
Intansari, Umi SolekhahUNSPECIFIED
Linda, Vitia Ajeng NurUNSPECIFIED
Kusumaningtyas, Diajeng GayatriUNSPECIFIED
Binzanah, SitiUNSPECIFIED
Oktabriana, LindaUNSPECIFIED
Agustin, HeidyUNSPECIFIED
Mahfuzh, FauziUNSPECIFIED
Sari, Dewi YennitaUNSPECIFIED
Martiwi, Titin DaniUNSPECIFIED
Sari, Putri PermataUNSPECIFIED
Indoin, Ariesta PutraUNSPECIFIED
SusetianingsihUNSPECIFIED
Mulyani, TriUNSPECIFIED
Kembaren, TambarUNSPECIFIED
Evalina, RitaUNSPECIFIED
Siregar, Cicimei PutriUNSPECIFIED
Harahap, Iramaya OktarianaUNSPECIFIED
Siahaan, JunitaUNSPECIFIED
Ginting, Ennyke KarolinaUNSPECIFIED
Marpaung, Melpinna FrettyUNSPECIFIED
Kosa, Gede RaiUNSPECIFIED
Hayuningsih, ChakrawatiUNSPECIFIED
Budiman, ArifUNSPECIFIED
Danastri, Cintya NayaUNSPECIFIED
Hendarsin, Ivana YulianUNSPECIFIED
Chotimah, HusnulUNSPECIFIED
Herawati, EviUNSPECIFIED
SuyonoUNSPECIFIED
Nur Cahyawati, Wiwit Agung SriUNSPECIFIED
RahmawatiUNSPECIFIED
Kisworini, PriyantiUNSPECIFIED
Septiana, ReginaUNSPECIFIED
Puteri, Rizka DwiUNSPECIFIED
Rahimah, LutfiaUNSPECIFIED
Astuti, Silvia RahmiUNSPECIFIED
Utami, Irma Meilyana FajarUNSPECIFIED
SetiawatiUNSPECIFIED
Danudirgo, Emon WinardiUNSPECIFIED
Yohmi, ElizabethUNSPECIFIED
Tandraeliene, JaniceUNSPECIFIED
Prihsetyati, Cicilia InaUNSPECIFIED
LiliUNSPECIFIED
Norosingomurti, Danang LegowoUNSPECIFIED
Wullur, Willy Anthony IqnatiusUNSPECIFIED
Asnil, Nisa TriniUNSPECIFIED
Tanzil, Francisca LianiwatiUNSPECIFIED
Hardoni, Glegery PutriUNSPECIFIED
Wullur, Winny Wangun LestariUNSPECIFIED
MutamimahUNSPECIFIED
Sulastri, DianaUNSPECIFIED
Sitorus, FriskaUNSPECIFIED
Gunawan, Carta A.UNSPECIFIED
Ang, SunartoUNSPECIFIED
HendraUNSPECIFIED
Agustyana, AndiniUNSPECIFIED
Prasetya, EdwinUNSPECIFIED
Palondongan, Monika LestariUNSPECIFIED
HeniastutiUNSPECIFIED
Mukano, NursiahUNSPECIFIED
Achmaddany, AdyUNSPECIFIED
Jamil, Kurnia FitriUNSPECIFIED
Safri, MulyaUNSPECIFIED
Mutiawati, Vivi KeumalaUNSPECIFIED
Azhar, Muhammad AbrarUNSPECIFIED
Novita, IkaUNSPECIFIED
MuslimUNSPECIFIED
Husna, NurulUNSPECIFIED
Firbria, EllaUNSPECIFIED
ArfajahUNSPECIFIED
Nugroho, Muchamad BudiUNSPECIFIED
Halim, HandokoUNSPECIFIED
Susanti, Wiwi EndangUNSPECIFIED
Vebrina, RedhaUNSPECIFIED
Rahmawati, IkeUNSPECIFIED
HerlinaUNSPECIFIED
SudaryantoUNSPECIFIED
Suyanti, EmyUNSPECIFIED
Darmaja, Made GedeUNSPECIFIED
Purwaningsih, ImmaculataUNSPECIFIED
Sembiring, JustinaUNSPECIFIED
Yanti, NurUNSPECIFIED
Emma, NaniUNSPECIFIED
SunartiUNSPECIFIED
Ayer, Martha MagdalenaUNSPECIFIED
Purnama, AsepUNSPECIFIED
Nara, Mario Bernardinus RealinoUNSPECIFIED
Nugroho, Dwi KurniawanUNSPECIFIED
Sari, Putri Nur IndahUNSPECIFIED
Riawan, Ulul AzmiyahUNSPECIFIED
Mathilde, FransiskaUNSPECIFIED
Koli, Kurniawati HandayaniUNSPECIFIED
Tolok, Stefani MarwahUNSPECIFIED
Yuanti, Maria YupinaUNSPECIFIED
Kosasih, HermanUNSPECIFIED
Diana, AlyUNSPECIFIED
Anwary Junior, Chandra Ilham ElUNSPECIFIED
Butarbutar, Deni Pepy RentinaUNSPECIFIED
Rusman, Eka WindariUNSPECIFIED
Bang, Lois EireneUNSPECIFIED
Siahaan, MeityUNSPECIFIED
Setiyaningrum, MelindaUNSPECIFIED
Ariqa, NadaUNSPECIFIED
Susanto, Nugroho HarryUNSPECIFIED
Hanum, Nur LatifahUNSPECIFIED
Lukman, NurhayatiUNSPECIFIED
Mukti, Restu AmaliaUNSPECIFIED
Sari, Rizki AmaliaUNSPECIFIED
Saraswati, TiyaUNSPECIFIED
Agusta, Virtania MeirinaUNSPECIFIED
Wulan, Wahyu NawangUNSPECIFIED
Chen, Ray Y.UNSPECIFIED
Neal, Aaron T.UNSPECIFIED
Ridzon, ReneeUNSPECIFIED
Lau, Chuen-YenUNSPECIFIED
Grue, LouisUNSPECIFIED
Perodin, JacquelineUNSPECIFIED
Watkins, KatieUNSPECIFIED
Depositing User: Dewi Puspita
Date Deposited: 10 Aug 2026 05:34
Last Modified: 10 Aug 2026 05:34
URI: http://repository.unair.ac.id/id/eprint/143020
Sosial Share:

Actions (login required)

View Item View Item